Egypte – dag 00: Inleiding

Egypte bestaat voor het grootste deel uit woestijn, doorsneden door de rivier de Nijl. Op de smalle strook vruchtbaar land langs de rivier en in de delta naar de Middellandse Zee woont meer dan 95% van de bevolking. De Nijl is de levensader van het land.

Tot de bouw van stuwdammen bij Aswan werden de oevers van de Nijl vanaf Abu Simbel (280 km onder Aswan) tot aan de Middellandse Zee tijdens de regentijd overspoeld. Deze overstromingen zorgden telkens weer voor een nieuwe laag modder. Op die manier ontstond een smalle strook zeer vruchtbaar land waarop door de constante aanwezigheid van de zon makkelijk gewassen konden worden geteeld en de bewoners relatief simpel gevoed konden worden. Langs de rivier ontstond daarom lang geleden één van de meest indrukwekkende beschavingen. Het begin van de geschiedenis van het land Egypte wordt meestal gesteld op 3100 v.C, het moment dat onder koning Narmer de koninkrijken van Opper- en Neder Egypte werden verenigd. Memphis – bij de punt van de Nijldelta, vlak bij het huidige Cairo – wordt de hoofdstad. Maar er zijn aanwijzingen dat al vanaf 8000 v.C. mensen in het gebied actief zijn geweest.

De bus waarin we reisden

De oude Egyptenaren – die hun jaar in drie seizoenen indeelden: overstroming, zaaien en oogsten – zagen de zon als een godheid en noemden hem Ra. Langs de Nijl verrezen vele tempels gewijd aan deze oppergod. Egypte was een wereldmacht, geleid door opeenvolgende dynastieën van koningen. Pas in 300 v.C. wordt het land door de Grieken onderworpen. Die werden op hun beurt rond 30 v.C gevolgd door de Romeinen. Deze kiezen in 394 het Christendom als officiële godsdienst en sluiten alle tempels: het einde van het “oude” Egypte. Rond 600 worden de Romeinen verslagen door de Arabieren en wordt de Islam de dominante geloofsovertuiging.

Het droge klimaat heeft ervoor gezorgd dat er van alle culturen overblijfselen bewaard zijn gebleven. Er is echter weinig aandacht voor de relatief “recente” ruïnes uit de Romeinse periode omdat er zoveel gave monumenten bestaan van culturen die aanzienlijk ouder zijn. Alle raadsels over de bakermat van onze beschaving zijn nog lang niet ontrafeld, veel geheimen liggen nog in het zand verborgen.

In de Nijl werden bij Aswan in 1902 en 1972 enorme stuwdammen gebouwd om de rivier te reguleren. Dit heeft de jaarlijkse overstromingen doen ophouden. De gecontroleerde watertoevoer heeft een nieuw Egypte laten ontstaan. Er kan nu driemaal per jaar geoogst worden, want de andere belangrijke ingrediënt voor groei -zon- is het hele jaar nadrukkelijk aanwezig. Het hedendaagse Egypte is een bijzonder dynamisch land. Egyptenaren zijn (meestal) vriendelijk en nieuwsgierig. Het land heeft een geheel andere economische structuur dan wij gewend zijn: iedereen helpt iedereen aan inkomen omdat er anders niet rond te komen valt. Baksjisj (fooi) geven is standaard voor het verlenen van alle diensten, en voor veel mensen de voornaamste bron van inkomen. Vrijwel iedereen scharrelt met meerdere baantjes geld bij elkaar om te overleven en is daarom ook erg gespitst op verkoopmogelijkheden aan toeristen. Als je je eraan ergert om voortdurend te worden aangesproken dan kan Egypte een lastig land zijn. Als je het over je heen laat komen en het spel een beetje meespeelt kan je veel te weten komen over de hedendaagse islamitische wereld.